بيش از چهار سال از آغاز به كار شوراهاي دانش آموزي به منظور مشاركت دانش آموزان در امور مدرسه با شعار دخيل كردن دانش آموزان در تصميم گيري هاي مدارس مي گذرد اما به راستي اين شورا تا كنون چقدر توانسته است دانش آموزان را در امور مربوط به خود دخيل كند؟

در سال 1379 شوراي دانش آموزي به منظور مشاركت دانش آموزان در امور مربوط به مسايل آموزشي، پرورشي، انضباطي ، ورزشي، فوق برنامه و ايجاد ارتباطي صحيح و مستقيم و دوسويه بين دانش آموزان و اولياي مدرسه و ارج نهادن به شخصيت و كرامت آنان و تقويت  اعتماد به نفس ، نوآوري ،  مسئوليت پذيري و مشاركت جويي در دانش آموزان ، شوراهاي مدارس در سطح كشور تشكيل شد.

انتخابات شوراهاي دانش آموزي  در سي مهرماه صورت مي پذيرد ودر آن روز دانش آموزان مي توانند كانديداهاي خود را انتخاب كنند، اعضاي اين شوراها وظايفي همچون همكاري در برنامه ريزي و اجراي مناسبت هاي مذهبي ، انقلابي و ملي در مدرسه ، همكاري در برگزاري نماز جماعت ، بازديدهاي علمي ، اردوهاي تفريحي ، مسابقات ، همكاري در تنظيم برنامه امتحانات داخلي مدارس ، ارايه پيشنهاد به مديرمدرسه جهت تشويق دانش آموزان فعال در امور اجرايي مدرسه و.. دارند.

همچنين براساس ماده 21 ، شوراي دانش آموزان نقش مشورتي و مشاركتي در امور اجرايي مدرسه دارد و تصميمهاي آن با راي اكثريت و پس از تاييد مدير با رعايت مفاد آيين نامه شوراي دانش آموزي  قابل اجرا است و مدير مدرسه موظف به همكاري لازم  در حد امكانات و توان با شوراي دانش آموزي است ، اما اينكه مديران مدارس تا چه حد به راي و نظر دانش آموزان بها مي دهند، جاي تامل بسيار د ارد .

يك دانش آموز مي گويد : شوراي دانش آموزي وقتي مي تواند مفيد باشد كه مديران براي گفته ها و نظرات دانش آموزان  ارزش قايل باشند.

حامد يگانه مي افزايد : مديران به قدري دغدغه دارند كه حتي در بسياري از روزها فرصت نمي كنند با دانش آموزان مدارس صحبت كنند چه برسد به اينكه با آنها مشورت كرده و يا نظرات آنها را درباره برنامه هايي كه در مدرسه اجرا مي شود بپرسند و به پيشنهادهاي آنها توجه كنند.

با اقتدار مديران مدارس جايي براي نظر دانش آموزان نمي ماند

دانش آموز ديگري نيز در گفتگو با خبرنگار اجتماعي خبرگزاري مهر مي گويد : اقتدار مديران در مدارس مجالي براي راي و نظر دانش آموزان نمي گذارد ، آنها براي خودشان تصميم مي گيرند و اجرا مي كنند ، از تمام مصوبات و قوانين شوراي دانش آموزي فقط قوانين روز راي گيري اجرا مي شود و به نتيجه مي رسد.

محمد خادمي كه سال گذشته يكي از اعضاي شوراي  دانش آموزي مدرسه شان بوده ، مي افزايد : هر چند وقت يك بار در مدرسه ما جلساتي به عنوان جلسات شوراي دانش آموزي برگزار مي شد و حرفها و نظراتي هم مطرح مي شد اما دريغ از به نتيجه رسيدن حتي يك مورد. هر چه كه مدير صلاح مي دانست همان مي شد و پيشنهادات ما در همان حد پيشنهاد باقي مي ماند.

يك معلم نيز با اشاره به اينكه ديكتاتوري مدير مدرسه را معلم نيز نمي تواند بشكند چه برسد به دانش آموزان ، مي گويد : بر اساس قوانين شوراي دانش آموزي ، اين شورا نقش مشورتي و مشاركتي در امور اجرايي مدرسه دارند و مدير مدرسه موظف به همكاري با اين شوراست اما با توجه به ديكتاتوري ويژه اي كه مديران در مدارس دارند ، اين قوانين فقط در قالب دستورالعمل باقي مي مانند و هرگز اجرايي نمي شوند.

محبوبه زارع مي افزايد : به دليل تاكيد ادارات آموزش و پرورش مناطق براي برگزاري راي گيري شوراي دانش آموزي در روز راي گيري اين شورا آغاز به كار مي كند اما عمر آن فقط مختص همان روز است ، چرا كه از فرداي روز انتخابات ، شوراي دانش آموزي و اعضاي آن فراموش مي شوند.

وي تاكيد مي كند : تا فرهنگ مشاركت در مدارس جا نيفتد نه تنها اين طرح كه هيچ طرح ديگري در زمينه مشاركت دانش آموزان به نتيجه نمي رسد.

دانش آموزان با وظايف شوراي دانش آموزي آشنا نيستند

يك معلم مقطع راهنمايي درباره شوراي دانش آموزي  و عملكرد آن  مي گويد: شوراي دانش آموزي در صورتي مي تواند مفيد باشد كه دانش آموزان اطلاعات لازم را درباره عملكرد آن داشته باشند و اين در حالي است كه دانش آموزان راهنمايي اطلاعات چنداني در اين زمينه ندارند و نمي دانند كه اين شورا چه وظايفي دارد و چه كارهايي مي تواند انجام دهد.

رضا منقبتي مي افزايد : اگر دانش آموزان با وظايف شوراي دانش آموزي آشنا باشند در آن صورت مي توانند به راحتي مدير مدرسه را با خواسته هاي خود همراه كنند.

وي با اشاره به اينكه از سال تحصيلي گذشته شوراي دانش آموزي به مقطع ابتدايي نيز راه يافته است ، تاكيد مي كند : دانش آموزان مقطع راهنمايي تحصيلي از شوراي دانش آموزي چيز زيادي نمي دانند، چه برسد به دانش آموزان مقطع ابتدايي ، شوراي دانش آموزي در مقطع ابتدايي يكي از همان برنامه هايي است كه وزارت آموزش و پرورش بدون توجه به نحوه اجرا و چگونگي موقعيت سني دانش آموزان برنامه ريزي مي كند.

يك معلم مقطع دبيرستان با بيست سال سابقه تدريس مي گويد : سال گذشته وزير آموزش و پرورش به مناسبت نزديك شدن به انتخابات شوراها گفت ” شوراها مسئوليت پذيري دانش آموزان را تقويت مي كنند ” در حالي كه به نظر من شوراهاي فعلي به دانش آموزان مي آموزد كه چگونه در مدرسه معروف شوند و امتيازي بيشتر از دانش آموزان ديگر داشته باشند اما از اين امتياز فقط اسمش را يدك بكشند ، نه موقعيت حقيقي و واقعيشان را.

محمد زاغ نشين مي افزايد: وقتي دربسياري از مدارس دانش آموز حتي جرات دفاع از خود را ندارد چگونه مي توان منتظر موفقيت چنين طرح هايي بود؟

يك كارشناس علوم تربيتي در گفتگو با خبرنگار اجتماعي خبرگزاري مهر با تاكيد بر اينكه شوراهاي دانش آموزي فعلي فقط تعارفي است بين دانش آموزان و مسئولين مدارس ، مي گويد : اين طرح مي تواند روح اعتماد به نفس دانش آموزان را افزايش دهد اما به شرط اينكه به مرحله اجرا برسد. 

بهروز حق پرست با اشاره به اينكه با عدم اجراي صحيح اين طرح به جاي تقويت اعتماد به نفس در دانش آموزان با شعارهاي اين طرح وي دچار تضاد مي شود ، مي افزايد : هم دانش آموزان و هم معلمان و مديران مدرسه مي دانند كه در بسياري از موارد گفته هاي دانش آموزان به دليل قدرت طلبي مدير مدرسه نشنيده باقي مي ماند و اين در حالي است كه اين طرح مي خواهد روحيه اعتماد به نفس را در دانش آموزان تقويت كند!

بايد راهكارهاي اثرگذاري شوراهاي دانش آموزي  پيش بيني شود

يك كارشناس تعليم و تربيت مي گويد : عملكرد نه چندان قوي شوراهاي دانش آموزي تا كنون نشان داده است كه نمي توان فقط با تاسيس اين شوراها انتظار قوت درعملكرد داشت  ،بلكه براي رسيدن به اهداف پيش بيني شده بايد راهكارهاي اثرگذاري اين شوراها در مدارس نيز پيش بيني شود و اين در حالي است كه اين راهكارها تا كنون پيش بيني نشده و به مرحله اجرا در نيامده است.

صادق شاهپور زاده  تاكيد بر اينكه تا حضور شوراها بر اساس فعاليت هاي موثر شكل نگيرد نمي توانند موفق باشند ، مي افزايد : بايد  به منظور تقويت شوراهاي دانش آموزي  دستورالعمل ، شيوه نامه و ساختارشوراهاي دانش آموزي با توجه به موقعيت مدارس به مدارس ارسال شود و پس از آن نيز افرادي پيگير چگونگي عملكرد اين شورا شود. 

هر چند كه شوراي دانش آموزي مدارس مي توانند نهادي اثر گذار باشند كه انديشه هاي كارساز دانش آموزان را تقويت كند و روح مسئوليت پذيري و مسئوليت خواهي را در التزام به قواعد زندگي جمعي ، رعايت حقوق ديگران ، تحمل نظرات مخالف ، گفتگو برپايه تشخيص بهترين پيشنهاد و بهبود شرايط زندگاني و تحصيلي سامان بخشد و به دانش آموزان  فرصت انديشه و عمل  دهد اما اين نهاد بدون حمايت مديران و معلمان مدارس نه تنها سبب ارتقا و تقويت روح مسووليت پذيري دانش آموزان نمي شود چه بسا كه عواقب سوء تربيتي آن را شايد هرگز نتوان از ذهن دانش آموزان پاك كرد.